Brüksel Zirvesi’nden İran’a Hürmüz Boğazı Uyarısı
Brüksel’de yapılan zirvede Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamaların kaldırılması talep edildi.
Avrupa Birliği ve Körfez ülkeleri, petrol taşımacılığının kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda uygulanan kısıtlamaların derhal sona ermesini istedi. Bu talep, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri operasyonlarının ardından enerji koridorlarında yaşanan abluka krizinin ardından geldi. Dünya petrol ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerindeki denetim iddiaları ve deniz trafiğinin engellenmesi riski, batılı ve bölgesel yönetimlerin ortak bir tutum sergilemesine neden oldu. Belçika’nın başkenti Brüksel’de toplanan üst düzey temsilciler, deniz ulaşımının serbest bir şekilde devam etmesi için uluslararası hukukun gerekliliklerine dikkat çeken bir uyarı metni yayımladı.
Brüksel’de gerçekleştirilen Bölgesel Güvenlik ve İşbirliği Yüksek Düzey Forumu sonrasında, Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile Körfez İşbirliği Konseyi Dönem Başkanı Abdullatif bin Raşid ez-Zeyani, ortak bir yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz ulaşımına tabi olduğu ve buradan geçiş haklarının Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi kapsamında koruma altında olduğu vurgulandı. Hiçbir ülkenin bu geçiş hakkını tek taraflı olarak askıya alma veya engelleme yetkisine sahip olmadığı belirtildi.
Yayımlanan bildiride, İran’ın askeri unsurlarının boğazdan geçen ticari gemilere ve bölgedeki komşu ülkelerin egemenlik alanlarına yönelik müdahaleleri en sert ifadelerle kınandı. Bu tür saldırıların sivil denizcilerin yaşamını tehlikeye attığına dikkat çekilirken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2817 sayılı kararına atıfta bulunularak bu eylemlerin meşru bir gerekçesi olamayacağı ifade edildi. Ayrıca, herhangi bir devletin bu deniz koridoru üzerinde tam egemenlik veya kontrol iddia etmesinin yasadışı olduğu ve uluslararası ticaret gemilerinden izin, geçiş ücreti veya harç talep edilmesine karşı çıkıldığı bildirildi.
Açıklamada, krizden etkilenen bölge ülkeleri ve risk altındaki denizcilerle dayanışma mesajı verildi. İran yönetimine, tüm askeri ve bürokratik müdahaleleri derhal durdurma çağrısı yapıldı. Tarafların, Uluslararası Denizcilik Örgütü standartlarına tam uyum sağlaması gerektiği vurgulandı. Tek taraflı kısıtlama mekanizmalarının tamamen reddedildiği ifade edilen açıklamada, enerji borsalarındaki panik ortamının yatıştırılması için tüm aktörlere itidal tavsiye edildi. Hürmüz Boğazı’ndaki sorunların çözümü ve küresel sevkiyat güvenliğinin yeniden sağlanması için diyalog ve diplomasinin önemine vurgu yapıldı.
