İsrail’in GKRY’deki Varlığı: Cazibe ve Tartışmalar

İsrail’in Lefkoşa Büyükelçiliği, Rum kesimindeki Phileleftheros gazetesinin dijital platformu Philenews aracılığıyla yaptığı açıklamada, yaklaşık 15 ila 20 bin İsrailli’nin Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni (GKRY) kendi evleri olarak gördüğünü belirtti. Büyükelçilik, bu sayının zamanla önemli ölçüde arttığını ve GKRY’nin İsrailliler için cazip olmasında coğrafi yakınlık ile iki taraf arasındaki güçlü ilişkilerin etkili olduğunu vurguladı.

Artan ekonomik ilişkilerin, İsrailli şirketlerin GKRY’yi sadece bir satış pazarı olarak değil, uluslararası operasyonlarını yürütmek için bir merkez olarak değerlendirmelerine yol açtığını ifade eden Büyükelçilik, özellikle tarım ve su teknolojileri alanında yeni işbirliği fırsatlarının bulunduğunu aktardı. Ayrıca, İsrail’in tarım teknolojisi çözümlerinin GKRY’deki koşullarda test edilmesi amacıyla pilot bir gösterim çiftliği kurulma olasılığının değerlendirildiği kaydedildi.

Haberde, GKRY’de yaşayan bazı İsraillilerin Avrupa Birliği (AB) pasaportu taşıması nedeniyle resmi istatistiklerde İsrail vatandaşı olarak görünmeyebileceği de belirtildi. GKRY İstatistik Servisi’nin verilerine göre, İsrail, 2025 yılında Ada’nın en büyük ikinci turizm pazarı haline gelecek ve bu ülkeden gelen ziyaretçiler toplam turist girişlerinin yüzde 13’ünü oluşturacak.

İki taraf arasındaki ticaret hacminin ise 2025’te 600 milyon avroyu aşması bekleniyor. İsrail’in GKRY’deki yatırımları enerji, gayrimenkul, teknoloji ve turizm sektörlerinde genişlemeye devam ediyor.

Tel Aviv Üniversitesi’nin yaptığı bir araştırmaya göre, 2023 ve 2024 yıllarında yaklaşık 49 bin İsrailli, bir yıldan uzun süreyle ülkeden ayrıldı. 2025’te ise yurt dışında en az 12 ay kalacak yaklaşık 50 bin kişinin göçmen olarak sınıflandırılacağı öngörülüyor. Araştırma, yüksek göç seviyelerinin devam etmesinin İsrail ekonomisi ve güvenliği açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

İsrail Vergi Dairesi’nin Planlama ve Ekonomi Bölümü’ne ait araştırma, ülkeden ayrılanların profilinin değiştiğini gösteriyor. Varlıklı İsraillilerin göç oranı, 2023 ve 2024 yıllarında rekor seviyelere ulaştı ve bu oran, 2019’a kadar kaydedilen seviyenin neredeyse iki katına çıktı. Doktorlar, mühendisler ve diğer yüksek eğitimli çalışanların göç edenler arasında yüksek oranda bulunduğu belirtiliyor.

İsrail ile GKRY arasındaki işbirliğinin yalnızca ticaret ve yatırımlarla sınırlı kalmadığı, aynı zamanda araştırma ve teknoloji alanlarını da kapsadığı ifade ediliyor. Enerji depolama, yapay zeka ve siber güvenlik gibi alanlar, gelecekteki işbirliği konuları arasında yer almakta. BaroMar isimli İsrail merkezli şirket ile GKRY Enstitüsü arasındaki ortak çalışma, bu alandaki mevcut projelerden biri olarak öne çıkıyor. Proje kapsamında, su altında basınçlı hava kullanılarak enerji depolama sisteminin PROTEAS araştırma tesisinde entegre edilerek test edilmesi planlanıyor.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nde artan İsrail etkisinden bazı Rumların rahatsızlık duyduğu yönündeki haberler de gündeme geldi. Yunanistan merkezli Kathimerini gazetesinde çıkan bir makalede, İsraillilerin GKRY’ye yerleşimlerinin kalıcı olabileceği vurgulanarak, hükümetin İsraillilere yönelik ayrıcalıklı politikaları eleştirildi. Makalede, GKRY’deki İsraillilerin ihtiyaçlarına yönelik okullar, ibadet yerleri ve altyapıların kurulmasının, Kıbrıs Rum toplumunda İsrail varlığının yalnızca yatırım veya turizm değil, aynı zamanda ‘yerleşim ve daha büyük kalıcılık’ niteliği kazandığı izlenimini güçlendirdiği ifade edildi. Sürecin bu şekilde devam etmesi halinde toplumda İsrail ile iyi ilişkilerin kabulünün zarar görebileceği savunuldu.