Irakçi’den Umman toplantısı için kritik Hürmüz açıklaması

İran Dışişleri Bakanı Irakçi, Umman toplantısında Hürmüz Boğazı’ndaki yeni deniz rotasının ele alınacağını açıkladı; Yemen gündemde olmayacak.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, Umman’ın Salalah kentinde yapılacak toplantının merkezinde Hürmüz Boğazı’nda oluşturulması planlanan yeni deniz rotasının bulunacağını açıkladı. İran, Irak ve beş Körfez ülkesinin katılacağı görüşmelerde deniz trafiğine ilişkin düzenlemeler ele alınacak.

Irakçi, El-Arabi el-Cedid’e yaptığı değerlendirmede, Basra Körfezi’ne kıyısı bulunan sekiz ülkenin davet edildiğini, ancak Bahreyn’in kendi gerekçeleri nedeniyle toplantıya katılmayacağını söyledi. Böylece görüşmeler yedi ülkenin iştirakiyle gerçekleştirilecek.

İranlı bakan, toplantının resmi gündeminde Hürmüz Boğazı’ndaki yeni deniz güzergâhı dışında başka bir başlık bulunmadığını vurguladı. İran ile Umman arasında bu rotanın oluşturulmasına yönelik mutabakat sağlandığını belirten Irakçi, güzergâhlara ilişkin haritaların hazırlandığını ve ortak bildirinin kaleme alındığını aktardı.

Toplantı sırasında katılımcılara anlaşmanın ayrıntıları, hazırlanan haritalar ve ortak bildiri sunulacak. Belgelerin daha sonraki aşamada Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne iletilmesi planlanıyor.

Irakçi, bölge ülkelerinin ilk kez bu formatta bir araya gelmesinin önem taşıdığını ifade etti. Siyasi iradenin oluşması durumunda bu temasların ilerleyen dönemde farklı bölgesel konulardaki istişarelere zemin hazırlayabileceğini dile getirdi.

İran’ın yaklaşımına göre Körfez bölgesinin güvenlik ve istikrarından öncelikle bölge ülkeleri sorumlu olmalı. Irakçi, kalıcı güvenliğin dış müdahalelerden uzak biçimde sağlanabileceğini, komşu ülkeler arasındaki diyalog ve iş birliğinin güçlenmesinin bölge dışı aktörlerin müdahale imkanını azaltacağını söyledi.

Umman toplantısının, ABD’nin dahil olmadığı yeni bir bölgesel güvenlik mekanizması kurma amacı taşımadığını belirten Irakçi, böyle bir başlığın gündemde yer almadığını kaydetti. Buna karşın ülkelerin seyrüsefer güvenliği gibi ortak bir mesele için aynı masada buluşmasının güven artırıcı bir adım olduğunu ifade etti.

Irakçi ayrıca Yemen dosyasının görüşmeler kapsamında bulunmadığını açıkladı. Toplantının Yemen’deki gelişmeleri değerlendirmek ya da bölge ülkeleri arasındaki anlaşmazlıklara çözüm aramak amacıyla düzenlenmediğini belirten İranlı bakan, Tahran’ın Yemen konusundaki tutumunda değişiklik olmadığını söyledi.

Yemen krizinin askeri yöntemlerle çözülemeyeceğini savunan Irakçi, ülkenin geleceğine ilişkin kararın Yemenliler tarafından siyasi süreç ve diyalog yoluyla verilmesi gerektiğini dile getirdi.

İran ile Umman arasındaki mutabakatın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açıldığı anlamına gelmediğini de vurgulayan Irakçi, anlaşmanın yalnızca gerekli koşulların oluşması halinde deniz trafiğinin hangi güzergâhlar ve kurallar çerçevesinde sürdürüleceğini belirlediğini söyledi. Mutabakatla boğaza giriş ve çıkış için kullanılacak yeni rotaların ayrıntıları da ortaya konuldu.

İran’ın boğazın yeniden açılması için temel şartının ABD’nin İslamabad Mutabakatı kapsamındaki yükümlülüklerine dönmesi olduğunu açıklayan Irakçi, Washington’ın daha önce kabul edip imzaladığı taahhütleri yerine getirmesi halinde Hürmüz’deki koşulların normale dönmesinin mümkün olacağını kaydetti.