F-35 parçaları Hong Kong’a yöneldi: Güvenlik alarmı
F-35 parçaları, Avustralya’dan ABD’ye gönderilirken Hong Kong’a ulaştı. Rota sapması Washington ve Canberra arasında güvenlik soruşturması başlattı.
Avustralya’dan bakım ve onarım için ABD’ye gönderilen F-35 parçaları, sevkiyat sırasında beklenmedik biçimde Çin’e bağlı Hong Kong Özel İdari Bölgesi’ne ulaştı. Rota sapması, F-35 projesinin tedarik zincirinde güvenlik zafiyeti yaşanıp yaşanmadığına ilişkin Washington ve Canberra yönetimlerinin ortak inceleme başlatmasına yol açtı.
Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles, Adelaide’de yaptığı açıklamada hükümetin olaydan haberdar olduğunu belirtti. Marles, sevkiyatın izinin ABD makamları ve ana yüklenici Lockheed Martin ile koordinasyon içinde sürüldüğünü söyledi. Bakan ayrıca, kamuoyuna yansıyan iddiaların aksine en hassas teknik bileşenlerden birinin kaybolmadığını ifade etti.
Sevkiyatta kokpit kanopisi iddiası
Politico ve Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre Lockheed Martin adına ticari bir lojistik şirketi tarafından Pasifik üzerinden taşınan kargo, Hong Kong Limanı’na ulaştı. Kaynaklar, pakette pilot kabinini örten ve uçağın radarda düşük görünürlük özelliğine katkı sağlayan özel kaplamayı taşıyan bir kokpit kanopisinin bulunabileceğini öne sürdü.
Pentagon bünyesindeki F-35 Ortak Program Ofisi, arızalı ve kullanılamaz durumdaki parçaların sevkiyatında yaşanan aksaklığın farkında olduklarını açıkladı. Ofis, malzemelerin geri alınması, olası güvenlik açığının araştırılması ve benzer olayların önüne geçilmesi için çalışma yürütüldüğünü bildirdi. Pentagon bazı parçaların kayıp olduğunu doğrularken ABD Kongresi de olayla ilgili resmi soruşturma başlattı. Çin’in Washington Büyükelçiliği ise konu hakkında bilgi sahibi olmadığını duyurdu.
F-35 tedarik zincirindeki sorunlar
Avustralya’nın filosunda 72 F-35 bulunuyor. Ülke, İngiltere, Danimarka, Norveç ve Polonya gibi müttefiklerle birlikte ABD Savunma Bakanlığı’nın kontrolündeki küresel yedek parça havuzundan yararlanıyor. Ancak parçaların ticari kargo ve nakliye hatlarıyla taşınması, sevkiyatların denetiminde zafiyet oluşturabiliyor.
ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi’nin raporları da projedeki lojistik sorunlara daha önce dikkat çekmişti. 2023 tarihli denetimde, önceki beş yıl içinde sistemde kayıtlı 1 milyondan fazla F-35 yedek parçasının kayıp olduğu belirtilmişti. 2026 incelemesinde ise parça sıkıntısının faal uçak oranlarını düşürdüğü, bakım maliyetlerini artırdığı ve filoların harbe hazırlık seviyesini olumsuz etkilediği vurgulandı.
Yaşam döngüsü maliyetinin yaklaşık 2 trilyon dolara ulaşması beklenen F-35 programında, gizlilik özelliği taşıyan bileşenlerin Çin’in nüfuz alanına girmiş olabileceği iddiası, tersine mühendislik ve casusluk risklerine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Ancak söz konusu parçaların Çin makamlarının eline geçip geçmediği henüz doğrulanmadı.
