Türkiye’de Batı Nil virüsü: Virüslerin yeni haritası
Türkiye’de Batı Nil virüsü vakaları, iklim değişikliğiyle büyüyen sivrisinek kaynaklı hastalık riskini ve Asya kaplan sivrisineğinin yayılımını gündeme taşıyor.
İklim değişikliğiyle birlikte yükselen sıcaklıklar, sivrisineklerin yaşam alanlarını genişletirken bulaşıcı hastalıkların yeni bölgelere taşınma ihtimalini de artırıyor. Insider tarafından hazırlanan analizde, Avrupa’nın ısınmasının dang humması, chikungunya, Zika ve Batı Nil virüsü gibi hastalıkların görülme olasılığını yükselttiği belirtildi. Afrika ile Avrupa arasında bulunan ve sıcak iklim kuşağına yakın olan Türkiye ise bu gelişmelerin dışında kalmıyor.
Asya kaplan sivrisineği Türkiye’de yerleşik
Bu tablonun en belirgin göstergelerinden biri Aedes albopictus olarak bilinen Asya kaplan sivrisineği. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin Haziran 2025 verileri, türün Türkiye’deki yayılımında da artış yaşandığını ortaya koyuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın istilacı türler veri tabanında da yer alan sivrisinek, saksılar, açık su kapları, küçük su birikintileri ve kullanılmış lastikler gibi insan yerleşimlerinin çevresindeki alanlarda üreyebiliyor.
Asya kaplan sivrisineği yalnızca rahatsızlık veren bir tür olarak değerlendirilmiyor. Dünya Sağlık Örgütü, bu sivrisineğin dang humması ve chikungunya gibi hastalıkların bulaşmasında rol oynayabildiğine dikkat çekiyor. İstanbul’da da türün yayılımını sınırlamak amacıyla yıllardır özel mücadele programları uygulanıyor; çalışmalar özellikle Türkiye’nin kıyı kesimlerindeki riske odaklanıyor.
Türkiye’de Batı Nil virüsü yıllardır görülüyor
Türkiye açısından daha somut örnek ise Batı Nil virüsü. Sağlık Bakanlığı, hastalığın ülkede 2010 yılından bu yana görüldüğünü bildiriyor. Enfekte sivrisineklerin ısırmasıyla bulaşan virüs, ağır seyreden vakalarda beyin iltihabı, menenjit ve diğer nörolojik hastalıklara neden olabiliyor.
2024 yılı, Türkiye’deki Batı Nil virüsü vakaları bakımından dikkat çekici bir dönüm noktası oldu. Türkiye’deki 11 üniversite ile eğitim ve araştırma hastanesinde görülen vakaları inceleyen bilimsel çalışmada, yıl Türkiye’nin şimdiye kadar yaşadığı en büyük Batı Nil virüsü salgını olarak nitelendirildi. Araştırmaya dahil edilen 51 hastanın 48’inde, başka bir ifadeyle yüzde 94’ünde, sinir sistemini etkileyen nöroinvazif hastalık formu tespit edildi.
Çanakkale vakası Avrupa haritasındaki bağlantıyı gösterdi
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin 2025 sezonuna ilişkin verileri de Türkiye’nin risk bölgesinin dışında olmadığını gösterdi. Kuruma göre Türkiye’de yerel kaynaklı bir Batı Nil virüsü vakası bildirildi ve vaka Çanakkale’de kaydedildi. Aynı dönemde Avrupa’da 14 ülkede toplam 1.112 yerel vaka görüldü. İtalya 779 vakayla ilk sırada bulunurken Yunanistan’da 96 vaka bildirildi. Çanakkale’deki kayıt, Türkiye’nin Avrupa’daki salgın coğrafyasının yalnızca yakınında değil, doğrudan bu ağın içinde yer aldığını ortaya koydu.
