4 Eylül Tarihte Bugün: Sivas Kongresi ve Önemli Olaylar
4 Eylül Tarihte Bugün: Sivas Kongresi’nden Google’ın kuruluşuna, doğum ve vefatlara kadar Türkiye’de ve dünyada yaşanan önemli gelişmeler.
4 Eylül Tarihte Bugün başlığı altında, Türkiye’de ve dünyada yaşanan önemli siyasi, toplumsal ve tarihi gelişmeler ile bu tarihte doğan ve hayatını kaybeden tanınmış isimler öne çıkıyor. 4 Eylül, özellikle Millî Mücadele’nin dönüm noktalarından biri olan Sivas Kongresi nedeniyle Türk tarihi açısından ayrı bir önem taşıyor.
Günün sözü ise Hazreti Ebu Bekir’e atfedilen şu ifadeler: “Birine karşı sabrın kalmadığı vakit, Allah’ın sana ne kadar sabırlı olduğunu düşün.”
4 Eylül tarihinde yaşanan önemli olaylar
476 yılında Batı Roma İmparatorluğu’nun son hükümdarı Romulus Augustus, İtalya kralı olduğunu ilan eden Germen lider Odoacer tarafından tahttan indirildi. Bu gelişmeyle Batı Roma İmparatorluğu sona erdi. Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucusu Selçuk Bey’in torunu Tuğrul Bey ise 1063’te İran’ın Rey kentinde hayatını kaybetti.
1521’de İlyaki Kuşatması’nın ardından ada fethedildi. Los Angeles, 1781’de İspanyollar tarafından bölgeye yerleştirilen kişilerce kuruldu. Fransa’da III. Cumhuriyet 1870’te ilan edilirken, New York’ta self servis uygulaması 1885 yılında kullanılmaya başlandı.
Apaçi lideri Geronimo, yaklaşık 30 yıl süren çatışmaların ardından 1886’da Arizona’da teslim oldu. George Eastman da 1888’de Kodak adını ticarileştirdi ve makaralı film kullanan kamerasının patentini aldı.
4 Eylül Sivas Kongresi
Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının öncülüğünde düzenlenen Sivas Kongresi, 4 Eylül 1919’da başladı. Bugün Atatürk Kongre ve Etnografya Müzesi olarak kullanılan binada gerçekleştirilen kongrede, millî bağımsızlık anlayışı güçlendirildi ve manda ile himaye fikri reddedildi.
Yedi gün süren kongre, ulusal kurtuluş mücadelesinin temel kararlarının alınmasının ardından 11 Eylül 1919’da sonuç bildirgesinin yayımlanmasıyla tamamlandı. Bu nedenle 4 Eylül Tarihte Bugün kayıtlarında Sivas Kongresi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinin en önemli aşamalarından biri olarak yer alıyor.
1922’de Türk ordusu, Yunan işgali altındaki Sarıgöl, Buldan ve Bigadiç’i geri aldı. 1932’de Dünya Barış Konferansı Viyana’da toplandı. İstanbul Telefon Şirketi 1935’te hükümet adına işletilmeye başlanırken, İngiltere Kralı VIII. Edward 1936’da İstanbul’da Mustafa Kemal Atatürk’ü ziyaret etti.
II. Dünya Savaşı’nın başlamasının ardından Türkiye, temel ihtiyaç maddelerini korumak amacıyla 1939’da tüm gıda ürünlerinin ihracatını yasakladı. 1941’de USS Greer adlı ABD gemisi, bir Alman denizaltısının saldırısına uğrayan ilk Amerikan gemisi oldu. Müttefik kuvvetler 1944’te Brüksel ve Anvers’i ele geçirdi.
1950’de Türkiye’de “Hasbi Tembeler” adıyla yayımlanan Amerikan çizgi romanı ilk kez çizgi bant olarak okuyucuyla buluştu. Manyetik disk kullanan ilk ticari bilgisayar IBM RAMAC 305, 1956’da tanıtıldı. ABD’deki Little Rock Krizi sırasında Arkansas valisi, siyahi öğrencilerin Merkez Lisesi’ne kaydolmasını engellemek amacıyla Ulusal Muhafızları görevlendirdi.
İsviçre havayollarına ait bir yolcu uçağı 1963’te Dürrenäsch yakınlarında düştü ve 80 kişi yaşamını yitirdi. Endonezya hükümeti 1964’te Beatles tarzı saç kesimini yasakladı. Şili’de sosyalist lider Salvador Allende 1970’te devlet başkanı seçilirken, Erdal İnönü aynı yıl Ortadoğu Teknik Üniversitesi rektörlüğüne getirildi.
Alaska Havayolları’na ait Boeing 727 tipi yolcu uçağının 1971’de Juneau yakınlarında düşmesi sonucu 111 kişi öldü. 1972 Münih Olimpiyatları’nda yüzücü Mark Spitz, yedinci altın madalyasını kazanarak tek bir Olimpiyat’ta yedi altın madalya alan ilk sporcu oldu.
1975’te Bülent Ecevit’in seçim otobüsü Elâzığ’da taşlandı; olaylarda 50 kişi yaralandı, 57 kişi gözaltına alındı. Millî Güvenlik Konseyi 1981’de gözaltı süresinin 90 günden 45 güne indirilmesini onayladı. Bangladeş’te 1988’de meydana gelen sel felaketinde 300 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 20 milyon kişi evsiz kaldı.
Türkiye’nin ilk spor gazetesi Fotospor, 1989’da yayın hayatına başladı. Halkın Emek Partisi, 1991’de Sosyaldemokrat Halkçı Parti ile seçim iş birliği kararı aldı. Demokrasi Partisi Milletvekili Mehmet Sincar 1993’te Batman’da öldürüldü. Abdi İpekçi cinayeti sanıklarından Oral Çelik ise 1996’da İsviçre tarafından Türkiye’ye iade edildi.
1997’de Kudüs’te düzenlenen üç ayrı patlamada yedi kişi öldü, 192 kişi yaralandı; saldırıyı Hamas üstlendi. İnternet arama motoru ve teknoloji şirketi Google, 1998’de Stanford Üniversitesinde doktora yapan Larry Page ile Sergey Brin tarafından kuruldu.
Emekli General Osman Pamukoğlu’nun öncülüğündeki Hak ve Eşitlik Partisi 2008’de kuruldu. A Millî Kadın Voleybol Takımı, 2021 Avrupa Şampiyonası üçüncülük maçında Hollanda’yı 3-0 yenerek bronz madalya kazandı. 2024’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’yi Ankara’da ağırladı; iki lider Beştepe’de görüştü.
4 Eylül’de doğan tanınmış isimler
Amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve oyuncu Beyoncé, 1981’de Houston, Teksas’ta doğdu. Türk oyun yazarı ve senarist Kandemir Konduk 1945’te dünyaya geldi. Galatasaray’ın eski teknik direktörü ve Türk futbolunun tanınan isimlerinden Fatih Terim ise 4 Eylül 1953’te Adana’da doğdu.