Trump’ın F-35 Kararı Yunanistan’da Endişe Yarattı

Trump’ın Türkiye’ye yönelik F-35 mesajları, Yunanistan’da endişe yaratırken, Atina’nın umudu ABD Kongresi oldu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yönelik olumlu mesajları, Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılması ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması olasılığı, Yunanistan’da kaygıların artmasına neden oldu. Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis, NATO Zirvesi’nde yaptığı açıklamalarda Trump’ı doğrudan hedef almaktan kaçınırken, Trump ve Erdoğan arasındaki görüşme Yunan basınında geniş yer buldu. Hükümete yakın medya, F-35 satışının Kongre’den geçemeyebileceğini öne sürerken, muhalif basın, zirveyi Ankara’nın diplomatik başarısı olarak değerlendirdi.

Kathimerini gazetesi, “F-35 için övgüler ve vaatler” başlıklı haberinde Trump’ın Türkiye’ye yönelik olumlu mesajlar vermesine rağmen kesin bir taahhütte bulunmadığını belirtti. Ta Nea ise perde arkasında “bol vaat, siyasi gösteri ve pazarlık” yaşandığını ifade ederek, Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün Kongre engeline takılabileceğini savundu. Muhalif basın ise daha sert eleştirilerde bulundu. Efimerida Ton Sintakton, “SultanaNATO” başlığıyla Trump’ın Erdoğan’a neredeyse her istediğini verdiğini ve Atina’nın F-35 sürecini durdurmak için İsrail’in itirazlarına umut bağladığını yazdı. Estia, “Trump Sultan’ın önünde saygıyla eğildi ve F-35’lerin kapısını açtı” manşetini attı. Militaire.gr, “Türk diplomasisi kazanırken, Yunanistan’ın tek boyutlu dış politikası Atina’nın elini zayıflattı” yorumunu yaptı. Dimokratia ise “Ankara’dan gelen haberler Yunanistan için kötü ancak bunu başarı olarak sunacaklar” değerlendirmesinde bulundu.

Miçotakis, NATO’nun bir savunma ittifakı olduğunu belirterek, “Bir ittifak iyi komşuluk ilişkileri ilkesine dayanmalıdır. Tüm NATO müttefiklerinin hassasiyetleri dikkate alınmalıdır” dedi. Türkiye ile yaşanan sorunlara değinen Miçotakis, Yunanistan’ın karasularını genişletme hakkını kullanması durumunda Ankara’nın savaş tehdidinin devam ettiğini savundu. Ancak sorunların “iyi komşuluk ve işbirliği ruhu içinde” çözülebileceğini de ifade etti.

Atina’nın en büyük beklentisi ise ABD Kongresi. Yunanistan, 1996 yılında kurulan ve 80’den fazla üyesi bulunan iki partili Yunan Dostluk Grubu’na güveniyor. Grubun önde gelen isimlerinden Cumhuriyetçi Kongre üyesi Gus Bilirakis, Miçotakis ile görüşmek üzere Atina’ya geldi. To Vima, Türkiye’ye olası F-35 satışına karşı çıkmaya hazırlanan en az 18 Kongre üyesinin bulunduğunu yazarken, Kathimerini ise Trump politikalarının Yunan Dostluk Grubu içinde yıllardır görülmeyen görüş ayrılıklarına yol açtığını aktardı.

Türkiye’nin F-35 programına dönüşüyle ilgili rahatsızlık duyan bir diğer ülke ise İsrail oldu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Fox News ve CNN’in ardından Newsmax’e verdiği röportajda Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün yanlış bir karar olacağı iddiasını Amerikan kamuoyuna anlatmaya çalıştı. “Bunun bir hata olduğunu düşünüyorum” diyen Netanyahu, Türkiye’nin Yunanistan’ı tehdit ettiğini ve İsrail’in yok edilmesi gerektiğini savundu. Netanyahu, “Türkiye’nin F-35 gibi silahlara sahip olması, bence bölgenin istikrarını büyük ölçüde bozacaktır” iddiasında bulundu.

İsrail’in bu satışın engellenmesi amacıyla Kongre nezdinde girişim başlatmaya hazırlandığı da öne sürüldü. Yedioth Ahronoth’a göre Tel Aviv, bu süreçte ABD’nin İsrail’in askeri üstünlüğünün korunmasını öngören yasal düzenlemelerine dayanacak. Haberde, söz konusu düzenlemelerin Washington’a İsrail’le istişare etme ve gerektiğinde daha gelişmiş uçak versiyonlarının verilmesi gibi telafi edici adımlar atma yükümlülüğü getirdiği belirtilirken, İsrailli bir yetkili de Tel Aviv’in bu doğrultuda harekete geçeceğini ifade etti.

İsrailli gazeteci Zvika Yehezkeli, Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “tuzağına düştüğünü” öne sürdü. Trump’ı ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack’ın etkilediğini savunan Yehezkeli, “Trump, ona ‘her şey yolunda, her şey iyi’ gibi yanlış fikirler veren Tom’un anlattığı hikâyeye kapılmış durumda” dedi.

Öte yandan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Washington ile Tahran arasında yeniden alevlenen çatışmalar ve İsrail’in Türkiye’ye olası Amerikan F-35 savaş uçağı satışına ilişkin endişeleri nedeniyle Tel Aviv’e yapacağı ziyareti iptal ettiği bildirildi. İptalin gerekçesine dair herhangi bir açıklama yapılmadı.

Bilgi Notu: ABD Kongresi’nin 2008’de çıkardığı “QME” (Qualitative Military Edge – Niteliksel Askeri Üstünlük) yasası uyarınca; ABD yönetimi Ortadoğu’daki herhangi bir ülkeye silah satarken, bu satışın İsrail’in askeri üstünlüğünü zayıflatmayacağını hukuken garanti etmek zorundadır.