Rabbim Yerde ve Gökte Söylenen Her Sözden Haberdardır

Hz. Peygamber, Rabbimizin her sözü bildiğini vurguladı. O, işitendir ve bilendir.

Hz. Peygamber, ‘Rabbim yerde ve gökte söylenen her sözü bilir. O, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.’ (Enbiya: 4)

Bu ifade, Peygamberimizin karşılaştığı eleştirilere verdiği bir yanıttır. Düşmanlarının her bir sözüne karşılık vermek yerine, Peygamberimiz, ‘Sizinle ilgilenecek olan Rabbimdir; çünkü O her şeyi duyar ve bilir’ diyerek durumu özetlemiştir.

Hz. Peygamber, kendisi ile muhalifleri arasındaki meseleyi Yüce Allah’a havale etmektedir. Allah, ona onların gizli konuşmalarını bildirmiştir. Kur’an’ın etkisinden korunmak için düşündükleri hileleri de Peygamberimize iletmiştir.

Yeryüzünde hiçbir gizli konuşma yoktur ki, Allah ondan haberdar olmasın. O, göklerde ve yerde söyleneni bilir. Onların gizlice planladıkları her şeyi bilir ve peygamberine iletir. Çünkü O, her şeyi kuşatandır.

Gerçekten de göklerde ve yerde kim ne konuşursa, Rabbim onu bilir. Sizin gece gündüz neler düşündüğünüzü ve hangi planları yaptığınızı bilen O’dur. Bu tavırlarınızın sonuçlarına göre size nasıl bir ceza vereceğini de bilir. Yani ben, sizin iftiralarınıza ve saçmalıklarınıza yanıt vermeyeceğim. Sizin muhatabınız ben değil, Rabbimdir. Ben sadece Rabbimin elçisiyim. Söylediklerim benim değil, O’na aittir.

Onların alaycı ve seviyesiz tavırlarına karşı, Rabbimiz tarafından verilmiş en güzel cevaptır bu.

BASAİRUL KUR’AN

Zemahşerî, bu ayetle ilgili bazı önemli açıklamalarda bulunmuştur:

1- “Ey Muhammed, onlara de ki: Sizin gizlediğiniz her şeyi Allah bana haber veriyor.” Zemahşerî, bu emrin Allah’tan peygamberine bir koruma ve ne söyleyeceğini dikte etme yetkisi verdiğini belirtir.

2. “Yerde ve Gökteki Sözlerin Bilinmesi” (İlim ve İhata)

Zemahşerî, ayetteki “Yerde ve gökte söylenen her sözü bilir” ifadesini tefsir ederken belagattaki ihata (kuşatıcılık) ilkesine değinir. Müşrikler, kendi aralarında gizlice fısıldaşarak Peygamberimize karşı komplo kuruyorlardı. Zemahşerî, Allah’ın insanların fısıltılarını bildiği gibi, gökteki varlıkların konuşmalarını da bildiğini ifade eder. Kulakların duymayacağı kadar sessiz konuşmalar ile gök gürültüsü gibi açık sözler, Allah’ın ilminde eşittir. Müşriklerin gizli konuşmalarının Allah’tan saklanabileceğini düşünmeleri, onların cehaletinin bir göstergesidir.

3. Es-Semî’ ve El-Alîm İsimlerinin Tehdit Boyutu

Zemahşerî, ayetin sonunda geçen “O, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir” ifadesinin sadece bilgi aktarımı değil, aynı zamanda ciddi bir tehdit ve uyarı olduğunu vurgular. Bu isimlerin ayet sonunda yer alması, “İşittiği ve bildiği bu kötü amellerin cezasını size mutlaka verecektir” anlamına gelir.

Zemahşerî’nin Genel Özeti: Müşrikler, Peygamber’in getirdiği vahyin etkisini kırmak için gizli planlar yapıyorlardı. Bu ayet, onların gizliliklerini ortadan kaldırmıştır. Çünkü gizledikleri sözler, Allah’ın peygamberine bildirilmesiyle deşifre olmuş ve onların gizlilik algısı, Allah’ın sonsuz ilmi karşısında aciz kalmıştır.

EL KEŞŞAF TEFSİRİ