Tek Kullanımlık Plastik Ürünler Yasaklanıyor: Çatal, Pipet ve Daha Fazlası
Tek kullanımlık plastik ürünlerin yasaklanmasıyla çevre kirliliği azaltılacak. Çatal, pipet, tabak gibi ürünler yasaklanıyor.
Plastik kirliliğini azaltma hedefi doğrultusunda, çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamuğu gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasada bulunması yasaklanacak. Bu düzenlemenin yıl sonunda yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Sıfır Atık Hareketi çerçevesinde, içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik eden Bakanlık, çevre koruma adına önemli bir adım atıyor. Geçtiğimiz yıl, 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile birlikte Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası yayımlanmıştı.
Bu kapsamda, tek kullanımlık plastiklerin, deniz kirliliği ve mikroplastiklerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması amacıyla hazırlanan yönetmelik taslağı, ilgili kurumların görüşüne sunulacak. Yönetmelik, çevreye zarar veren plastik ürünlerin kullanımını sona erdirmek için hazırlandı. Bu ürünler arasında plastik çatal, bıçak, kaşık, tabaklar, gıda kapları ve pipetler yer alıyor.
Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin görüşleri alındıktan sonra son şekli verilecek olan düzenlemenin, yıl sonunda yürürlüğe girmesi bekleniyor. Tek kullanımlık plastik ürünlerin yasaklanmasıyla, yıllık 1,5 milyon ton karbondioksit emisyonunun önüne geçilecek ve yaklaşık 1,5 milyar lira tasarruf sağlanacak.
Bu ürünlerin yerine, doğa dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatifler sunulacak. İlerleyen süreçte, kısmen plastikten üretilen içecek bardakları ve gıda kapları gibi ürünlerin tüketiminin azaltılması için ek kısıtlamalar ve işaretleme tedbirleri de uygulanması hedefleniyor.
Türkiye’de Tek Kullanımlık Plastik Tüketimi
2022 yılında Türkiye’de 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bu ürünler arasında 2 bin 858 ton kulak pamuğu, 32 bin 406 ton çatal kaşık, 25 bin 584 ton tabak, 10 bin 234 ton pipet ve 120 bin ton plastik bardak bulunuyor. Tek kullanımlık plastik tüketimi, gelecek yıllarda artış göstermesi bekleniyor.
Bakanlık, yeni yönetmelik için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile bir araştırma gerçekleştirerek vatandaşların tek kullanımlık plastik ürünlere yönelik tutumlarını inceledi. Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların yüzde 77,65’i bu ürünlerin daha az kullanılmasını desteklerken, yüzde 60,02’si yasaklanmasını uygun buluyor. Ayrıca, alternatif ürünlerin kullanımını destekleyenlerin oranı ise yüzde 78,71 olarak belirlendi.
Avrupa’da Benzer Uygulamalar
Avrupa Birliği, 2019 yılında kabul ettiği “Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi” ile birçok üye ülkede bu ürünlerin yasaklanmasını sağladı. Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda ve İtalya gibi ülkeler, bu direktifin ötesine geçerek çeşitli yasaklar ve teşvikler uygulamaya koydu. Örneğin, Fransa tek kullanımlık plastik ürünlerin çoğunu yasaklarken, Almanya üreticilerden raporlama talep ediyor. İspanya ise plastik ambalajlara kilogram başına vergi uyguluyor. Hollanda, 2023 yılından itibaren belirli ürünlerde ücretlendirme uygulamaya başladı.
