İran’ın Zenginleştirilmiş Uranyum Stoku: Nükleer Müzakerelerde Kritik Düğüm

Nükleer müzakerelerde en zorlu konulardan biri, İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stoku. Uzmanların değerlendirmelerine göre, İran’ın elinde 400 kilogramdan fazla bu seviyede uranyum bulunuyor. Bu miktar, daha ileri zenginleştirme yapılması halinde birkaç nükleer başlık için yeterli olabilecek bir potansiyel taşıyor. Eğer zenginleştirme uygun koşullarda devam ederse, bu stokun nükleer silahlar için kritik eşik olan yüzde 90 seviyesine ulaşması sadece birkaç hafta alabilir. Ancak bu durum, yalnızca silah kalitesinde bölünebilir malzeme üretimi için geçerli; işlevsel ve kullanılabilir bir nükleer silahın geliştirilmesi ise daha karmaşık ve uzun bir süreç gerektiriyor.

Wall Street Journal (WSJ), Cenevre’deki İran-ABD müzakerelerinin ardından, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir kısmını üçüncü bir ülkeye, örneğin Rusya’ya göndermeyi düşündüğünü öne sürdü. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Tahran’ın onayıyla İran’dan uranyum kabul etmeye hazır olduklarını bu ay duyurdu. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova ise, “Girişim masada duruyor. Ancak stokun İran’a ait olduğunu unutmamalıyız” şeklinde bir açıklama yaptı.

WSJ, ayrıca Tahran yönetiminin zenginleştirme faaliyetlerini üç yıl süreyle durdurabileceğini ve zenginleştirilmiş uranyumdan yerel kullanım için yakıt plakaları üretmek amacıyla bölgesel bir konsorsiyum kurulmasını önerdiğini bildirdi. Gazete, bu bilgileri ABD’li, İranlı ve bölgesel diplomatlara dayandırdığını belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer programını tamamen sona erdirmesini ve zenginleştirilmiş uranyum stokunu devretmesini talep ediyor. Ancak Tahran, bu talepleri aşırı bulup reddediyor. İranlı yetkililer, uranyum zenginleştirmenin ülkenin egemen hakkı olduğunu ve programın yalnızca sivil amaçlar için yürütüldüğünü vurguluyor. Tahran yönetimi, varılacak bir anlaşma çerçevesinde nükleer faaliyetlerini ve uranyum stokunu yeniden uluslararası denetime açmayı taahhüt ediyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Cenevre’deki görüşmelerin ardından tarafların “yol gösterici ilkelerde mutabakata vardığını” ancak resmi bir anlaşma taslağının hazırlanmasının “daha zor” olacağını ifade etti. ABD Başkan Yardımcısı J. D. Vance, görüşmeleri olumlu bir adım olarak değerlendirirken, Trump’ın İran’ın henüz kabul etmediği “kırmızı çizgileri” olduğunu belirtti.

Son günlerde ABD, Batı Asya’ya iki uçak gemisi saldırı grubu gönderdi. Son 24 saat içinde bölgeye 50 savaş uçağı daha sevk edildi. Trump, bir yandan müzakere mesajları verirken diğer yandan saldırı tehditlerini sürdürüyor. İran da sahada savunma hazırlıklarını artırıyor ve gerçek mühimmatla tatbikatlar gerçekleştiriyor. Tahran, saldırı durumunda İsrail ve bölgedeki ABD üslerini hedef alacağını duyurdu.