Mali’de FLA ve CNİM ittifakı çatışmayı büyütüyor

Mali’de FLA ve CNİM ittifakı, ordu ve Rusya destekli Afrika Kolordusu’na karşı saldırıları artırırken çatışmanın siyasi dengelerini değiştiriyor.

Mali’nin kuzeyindeki Tuareg Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA) ile El Kaide bağlantılı Cemaat Nusret el İslam ve’l Müslimin (CNİM) arasındaki yeniden yakınlaşma, ülkedeki güvenlik dengelerini önemli ölçüde etkiliyor. FLA ve CNİM ittifakı, kuzeyden başkent Bamako çevresine kadar uzanan bölgelerde Mali ordusu ile Rusya destekli Afrika Kolordusu’na karşı eş zamanlı saldırılar düzenliyor.

Uzmanlar, bu işbirliğinin ideolojik bir birleşmeden çok ortak düşmana karşı kurulmuş taktiksel bir koordinasyon olduğunu belirtiyor. İki yapı, farklı siyasi ve dini hedeflere sahip olmalarına rağmen mevcut aşamada askeri kapasite ve saha avantajlarını birleştiriyor.

Saldırılar geniş bir alana yayıldı

Koordinasyonun en belirgin örneklerinden biri 25 Nisan’da yaşandı. FLA ve CNİM, kuzeydoğudaki çöl kenti Kidal’a düzenledikleri saldırıyla Mali askerleri ve Afrika Kolordusu unsurlarının geri çekilmesine yol açtı. Aynı gün Bamako yakınlarındaki Kati, Gao, Mopti ve Sévaré de hedef alındı. Kati’ye yönelik saldırıda Mali Savunma ve Gaziler Bakanı General Sadio Camara hayatını kaybetti.

5 Temmuz’da ise Aguelhoc ve Anefis kentleri, Gao’daki bir askeri kamp, Bamako yakınlarındaki Kenioroba cezaevi ve Sévaré’ye saldırılar düzenlendi. Afrika güvenliği ve terörle mücadele uzmanı Marie Dubois, hedeflerin rastgele seçilmediğini, saldırıların Mali ordusunu aynı anda farklı bölgelerde güç bulundurmaya zorlayan baskı noktaları oluşturduğunu söyledi.

Dubois’a göre Gao, doğu Sahel’i ile Ansongo ve Ménaka yönündeki güzergâhlar açısından kritik bir konumda bulunuyor. Sévaré, Mali’nin merkezindeki önemli hava ve lojistik merkezlerinden biri olurken Aguelhoc ile Anefis, Tuareg meselesinin siyasi ve askeri ağırlığını koruduğu Kidal çevresinin parçası olarak öne çıkıyor. Başkente yakın Kenioroba da Bamako’nun güvenliği bakımından stratejik önem taşıyor.

Temmuz ortasında FLA ve CNİM, Gao bölgesinde ilerleyen bir konvoya pusu kurduklarını ve çok sayıda Mali ordusu askeri ile Afrika Kolordusu mensubunu öldürdüklerini veya esir aldıklarını duyurdu. Mali ordusu ise ertesi gün, konvoyun ilerleyişini sürdürmesini sağlamak amacıyla üç terör mevzisine hassas saldırılar düzenlendiğini ve çok sayıda savaşçının etkisiz hale getirildiğini açıkladı.

İttifak taraflara askeri avantaj sağlıyor

Batı Afrika uzmanı Héni Nsaibia, FLA ile CNİM’in işbirliğinin iki grubu da güçlendirdiğini belirtti. Nsaibia, Associated Press’e yaptığı değerlendirmede, tarafların birbirleri için birer “kuvvet çarpanı” işlevi gördüğünü ve ortak hedefin Mali Silahlı Kuvvetleri ile Afrika Kolordusu’nu geriletmek olduğunu ifade etti.

Silahlı Çatışma Yeri ve Olay Verileri Projesi’ne (ACLED) göre bu yılın ilk yedi ayında silahlı grup saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısı yüzde 35 artarak 3 bin 435’e çıktı. Veriler, FLA ve CNİM arasındaki koordinasyonun Mali’de güvenlik koşullarının daha da kırılganlaştığı bir dönemde güç kazandığına işaret ediyor.

FLA sözcüsü Mohamed Elmaouloud Ramadane, iki tarafın kuzey Mali’deki toplulukların bağımsızlığı sağlandıktan sonra İslam şeriatının uygulanması konusunda uzlaştığını söyledi. Ramadane, FLA ile CNİM arasındaki ilişkiyi ise askeri operasyonlarla sınırlı bir “taktik koordinasyon” olarak tanımladı.

Siyasi hedefler farklılığını koruyor

Her iki grubun üst düzey temsilcileri, ortak düşmana karşı mücadele edebilmek için ideolojik ayrılıkları geçici olarak geri plana ittiklerini belirtiyor. FLA yöneticilerinden Albay Mohamed Issa, bağımsız Azavad hedefinden vazgeçmediklerini ve geçmişteki barış anlaşmalarının Bamako yönetiminin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle başarısız olduğunu savundu.

Issa, FLA ile birlikte hareket eden CNİM mensuplarının örgütün bölgesel ağının başka unsurlarından değil, Azavad bölgesindeki topluluklardan geldiğini ve kendi halklarını savunduklarını öne sürdü. CNİM’in saha komutanlarından Suleiman da iki tarafın savaşçılarının önemli bölümünün aynı halktan geldiğini ve benzer bir çatışmanın içinde yer aldığını söyledi.

Buna karşın uzmanlar, askeri koordinasyonun siyasi birleşme anlamına gelmediği uyarısında bulunuyor. Marie Dubois, operasyonel işbirliği ile siyasi birlik arasında ayrım yapılması gerektiğini belirterek FLA’nın Bamako karşısında güç dengesi oluşturmayı ve Azavad’ın bağımsızlığını hedeflediğini, CNİM’in ise İslami bir düzen kurarak Mali devletini uzun vadede zayıflatmayı amaçladığını ifade etti.

Bu nedenle iki grubun stratejik hedefleri temelde farklılığını koruyor. Tarafların bugün ortak hareket etmesi, gelecekte yeniden karşı karşıya gelmeyecekleri anlamına gelmiyor.

2012’deki ortaklık yeniden canlandı

FLA ve CNİM’in öncülleri, 2012’de Mali devletine karşı birlikte hareket etmişti. Ancak kuzey Mali’nin ele geçirilmesinin ardından siyasi ve dini hedeflerdeki ayrılıklar, tarafları birbirine karşı savaşmaya yöneltti.

The Soufan Center araştırmacısı Wassim Nasr, yeni ittifaka ilişkin görüşmelerin 2025’in başlarında başladığını belirtti. Nasr’a göre FLA içinde etkili olan Al-Ghabass Ag Intalla ile CNİM’in Tuareg lideri Iyad Ag Ghali, müzakerelerde önemli rol oynadı. Kişisel ve aşiret bağları, daha önce rakip olan tarafların yeniden görüşmesine ve stratejik bir ortaklık oluşturmasına imkân verdi.

Nasr, ittifakın yalnızca askeri bir boyut taşımadığı görüşünde. FLA’nın CNİM ile ortak kontrol ettiği bölgelerde şeriat anlayışını kabul etmesinin, CNİM’in işbirliğine katılması açısından kritik bir taviz olduğu değerlendiriliyor.

Bu tablo, FLA ve CNİM ittifakının Mali ordusu ile Afrika Kolordusu üzerindeki askeri baskıyı artırırken, Azavad’ın bağımsızlığı ile CNİM’in İslami düzen hedefi arasındaki farklılıkları şimdilik erteleyen pragmatik bir ortaklık olduğunu gösteriyor.

Kaynak: Mepa News, ADF