Küresel piyasalar yükselen tahvil faizleriyle geriliyor

Küresel piyasalar, Orta Doğu gerilimi, yükselen petrol fiyatları, tahvil faizleri ve yapay zeka hisselerindeki satış baskısıyla negatif seyrediyor.

Küresel piyasalar; Orta Doğu’da süren çatışmalar, tahvil piyasalarındaki sert satışlar ve yapay zeka sektörüne ilişkin belirsizliklerin etkisiyle negatif bir görünüm sergiliyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve merkez bankalarının faiz kararları öncesinde artan temkinli tutum, yatırımcıların risk iştahını sınırlıyor.

Analistler, enerji maliyetlerindeki artışın enflasyonist baskıları yeniden gündeme taşıdığını ve merkez bankalarının para politikası kararlarını zorlaştırabileceğini belirtiyor. Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yeni bir saldırı düzenlemesi de petrol arzına ilişkin endişeleri artırdı. Bu gelişmenin ardından kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,7 yükselerek 107,4 seviyesinde işlem gördü.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la çatışmaların sona ermesi halinde petrol fiyatlarının gerileyeceğini ifade etti. Buna karşın Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin enerji fiyatlarını hızla yukarı çekmesi, enflasyonun kalıcı olabileceği yönündeki kaygıları güçlendirdi.

Enflasyon beklentilerindeki bozulmayla ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,03’e çıkarak Temmuz 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. ABD Merkez Bankasının enflasyonla mücadele kapsamında para politikasını sıkılaştıracağı beklentisi de tahvil piyasasındaki satış baskısını derinleştirdi.

Fed’in iki gün sürecek faiz toplantısı bugün başlarken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda faiz artışı büyük ölçüde kesinleşmiş görünüyor. Banka son faiz artışını Temmuz 2023’te gerçekleştirmişti. Faiz artışı beklentilerinin etkisiyle dolar endeksi yüzde 0,1 yükselerek 99,6 seviyesine çıktı.

Dolar endeksi, petrol fiyatları ve tahvil faizlerindeki yükselişe rağmen altının ons fiyatı yüzde 0,1 artışla 4 bin 305 dolara ulaştı.

Yapay zeka teknolojilerinin geliştirilme hızının yavaşlatılması yönündeki çağrılar da piyasalarda yakından izleniyor. ABD ile Çin arasındaki yoğun rekabet, sektörde koordineli bir yavaşlama ihtimaline ilişkin belirsizlikleri artırıyor. Microsoft, yapay zeka güvenliği tartışmalarının yoğunlaştığı dönemde, gelecekte geliştireceği modellerin davranışlarını sınırlandıracak kurallar taslağını yayımladı.

Trump ise yapay zeka teknolojisinin kontrolden çıkacağına yönelik söylemleri “hastalıklı bir komplo” olarak nitelendirdi. ABD Hazine Bakanlığı ayrıca İran’a yönelik ekonomik dışlama operasyonu kapsamında, yaptırımların aşılmasına yardım ettiği iddiasıyla Rusya’nın önde gelen finans kuruluşlarından VTB Bank’ı yaptırım listesine aldı.

New York borsasında yapay zeka sektöründeki yavaşlama endişeleri nedeniyle satışlar hızlandı. Nvidia hisseleri yüzde 3,4, AMD yüzde 4,4, Broadcom yüzde 4,8, Intel yüzde 5,6 ve Marvell Technology yüzde 7,3 değer kaybetti. Bu gelişmelerle Dow Jones yüzde 0,29, S&P 500 yüzde 0,48 ve Nasdaq yüzde 0,56 geriledi. ABD’de endeks vadeli kontratlar da güne düşüşle başladı.

Avrupa borsalarında petrol fiyatlarındaki artış ve teknoloji hisselerindeki kayıplar etkili olurken, İngiltere dışındaki başlıca piyasalar geriledi. ASML hisseleri yüzde 6,1, Infineon Technologies hisseleri ise yüzde 7,7 düştü. Analistler, Avrupa’nın yapay zeka temasına ABD ve Asya’ya kıyasla daha sınırlı maruz kalması nedeniyle bölgedeki satış baskısının daha düşük olabileceğini değerlendiriyor.

Jeopolitik gelişmelerin yön verdiği Avrupa piyasalarında bakır fiyatlarındaki düşüş, madencilik şirketlerinin hisselerini de baskıladı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş ise enerji şirketlerine destek vererek İngiltere borsasının pozitif ayrışmasını sağladı. Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,55’e çıkarak 2009’dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, enerji fiyatlarındaki yükselişin endişe verici olduğunu söyledi. İtalya’da FTSE MIB yüzde 1,68, Fransa’da CAC 40 yüzde 0,76 ve Almanya’da DAX 40 yüzde 0,50 gerilerken, İngiltere’de FTSE 100 yüzde 0,44 yükseldi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya borsalarında da satıcılı görünüm öne çıktı. Çin’de ağustos ayı perakende satışları yıllık bazda yüzde 0,4 artarak beklentilerin altında kalırken, sabit sermaye yatırımları yüzde 7,2 azaldı. Aynı dönemde işsizlik oranı yüzde 5,3 ile tahminleri aşarken sanayi üretimi yüzde 5,2 yükseldi.

Veriler, Çin ekonomisindeki zayıflığın sürdüğüne işaret ederken Pekin yönetimi üzerindeki yeni mali destek baskısının artabileceği değerlendiriliyor. Asya’da tahvil piyasalarındaki satışlar da derinleşti ve Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi yeniden yüzde 3 seviyesinin üzerine çıktı. Kapanışa yakın Kospi yüzde 0,6, Hang Seng yüzde 0,2, Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 ve Nikkei 225 yüzde 0,1 değer kaybetti.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, satış ağırlıklı seyrin ardından günü yüzde 1,60 düşüşle 14.235,83 puandan tamamladı. VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay hareket etti.

Dolar/TL, önceki günü yüzde 0,2 artışla 48,6170 seviyesinden tamamlarken bankalararası piyasanın açılışında 48,6373’ten işlem gördü. Analistler, yurt içinde bütçe dengesi; yurt dışında ise İngiltere işsizlik oranı, Avro Bölgesi dış ticaret dengesi ve ABD New York Fed imalat sanayi endeksi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin izleneceğini belirtti.

Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puan destek, 14.300 ve 14.400 puan ise direnç seviyeleri olarak öne çıkıyor.